ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΠΟΜΙΔΑ ΣΤΗΝ ΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ Δ.Σ.Α. ΓΙΑ ΤΟΥ ΗΜΙΥΠΑΙΘΡΙΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ
ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ: 19 Μαΐου 2009
Το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών, η Ένωση Δικαστικών Λειτουργών του Συμβουλίου της Επικρατείας και η Επιστημονική Εταιρεία Πολεοδομικού και Χωροταξικού Δικαίου διοργάνωσαν τη Δευτέρα, 18 Μαΐου 2009, (18.30 μ.μ.) στην αίθουσα τελετών του Δ.Σ.Α Ακαδημίας 60, ημερίδα με θέμα: «ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΗΣΗ των ΗΜΙΥΠΑΙΘΡΙΩΝ ΧΩΡΩΝ».
Ομιλητές της εκδήλωσης
ήταν οι κ.κ.:
-Γώγος Κωνσταντίνος, Δικηγόρος, Καθηγητής Νομικής Σχολής
Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης
-Παπαϊωάννου Αναστάσιος, Καθηγητής Αρχιτεκτονικής Σχολής Ε.Μ.Π
-Παραδιάς Στράτος,
Δικηγόρος, Πρόεδρος της Ελληνικής και της Διεθνούς
Ομοσπονδίας Ιδιοκτητών Ακινήτων (UIPI)
-Χριστοφιλόπουλος Δημήτρης, Δικηγόρος, Καθηγητής Νομικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών.
Τη
συζήτηση συντόνισε ο κ. Κωνσταντίνος Μενουδάκος , Αντιπρόεδρος του
Συμβουλίου της Επικρατείας και
Πρόεδρος Επιστημονικής Εταιρείας Πολεοδομικού και Χωροταξικού Δικαίου, ενώ χαιρετισμούς
απηύθυναν οι κ.κ.
-Αλαβάνος Γιάννης, Πρόεδρος Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας
-Παξινός Δημήτρης, Πρόεδρος Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών
-Θεοφιλοπούλου Αγγελική, Πρόεδρος Ένωσης Δικαστικών Λειτουργών του
Συμβουλίου της Επικρατείας
Το κείμενο της ομιλίας του Προέδρου της ΠΟΜΙΔΑ Δικηγόρου κ. ΣΤΡΑΤΟΥ ΠΑΡΑΔΙΑ στην εκδήλωση αυτή έχει ως εξής:
ΕΙΜΑΣΤΕ ΟΛΟΙ ΣΥΝΥΠΕΥΘΥΝΟΙ, ΚΑΙ ΟΛΟΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΟΥΜΕ ΣΤΗ ΛΥΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΚΛΕΙΣΤΩΝ ΗΜΙΥΠΑΙΘΡΙΩΝ!
Αξιότιμοι
κυρία και κύριοι Πρόεδροι, εκλεκτοί συνάδελφοι, κυρίες και κύριοι,
Ως νομικός δεν θα μπορούσα ποτέ να πρεσβεύω κάτι διαφορετικό από την τήρηση των νόμων του Κράτους.
Αλλά και ως εκπρόσωπος των ιδιοκτητών ακινήτων, στην Ελλάδα και διεθνώς, πιστεύω ότι η αυθαίρετη δόμηση και η υπερδόμηση θίγουν την ιδιοκτησία, το κύρος της και την ίδια την αξία της.
Σήμερα δεν ασχολούμαστε με την αυθαίρετη δόμηση γενικά, αλλά με μιά συγκεκριμένη μορφή πολεοδομικής παράβασης, «πταισματικού», θα λέγαμε χαρακτήρα, το κλείσιμο των ημιυπαίθριων χώρων των οικοδομών, το οποίο καλό είναι να θυμηθούμε πως προέκυψε. Η θέσπιση των ημιυπαίθριων χώρων, οι οποίοι αποτελούν νόμιμα δομημένο όγκο και νόμιμα στεγασμένο χώρο των οικοδομών, συνέπεσε χρονικά με την πρώτη δραστική μείωση των συντελεστών δόμησης σε πολλές πόλεις και δήμους της χώρας.
Η μείωση αυτή επιβλήθηκε «άνωθεν», χωρίς να έχει προηγηθεί ενημέρωση του κοινού, αιφνιδιαστικά, πραξικοπηματικά, με μυστικότητα, νυκτερινές συνεδριάσεις δημοτικών συμβουλίων, και με στόχο τη δημιουργία τετελεσμένων γεγονότων. Σε πολλές περιοχές προηγήθηκε αιφνίδια και πολύμηνη αναστολή εκδόσεως οικοδομικών αδειών.
Η μείωση νομοθετήθηκε εν αγνοία των πολλών, που ένοιωσαν να τους αφαιρούν ένα κομμάτι από την περιουσία τους, και εν γνώσει και με το αζημίωτο μόνον των ολίγων, των ημετέρων και των διαπλεκομένων της κεντρικής και όχι μόνον εξουσίας, οι οποίοι είχαν αγοράσει τα οικόπεδα που τους ενδιέφεραν, και είχαν καταθέσει έγκαιρα φακέλους στις πολεοδομίες με τους παλαιούς όρους δόμησης.
Έτσι λοιπόν η αψυχολόγητη περιστολή του συντελεστή δόμησης, η οποία σήμαινε και μείωση στο εμβαδόν της κατοικίας ή της οικοδομής που ο πολίτης μπορούσε να κτίσει, ή να αγοράσει και αύξανε ουσιαστικά το κόστος στέγασης, βρήκε ενστικτωδώς διέξοδο στο κλείσιμο των ημιυπαίθριων χώρων.
Στο κλείσιμο των ημιυπαίθριων χώρων δεν υφίσταται η διάκριση μεταξύ νομοταγών-κορόιδων και έξυπνων-παραβατών που χαρακτηρίζει την αυθαίρετη δόμηση, γιατί η καθολικότητά του τελικά αγγίζει σχεδόν το 100% των ημιυπαίθριων χώρων!
Ήδη από τις αρχές τις δεκαετίας του ’90, ο κλεισμένος ημιυπαίθριος αποτελεί αναπόσπαστο στοιχεία κάθε διαμερίσματος που βγαίνει στην αγορά.
Σ’ αυτό συνετέλεσε και το ότι οι κυρώσεις στην αρχή δεν ήταν δραστικές. Π.χ. κατά την περίοδο 1998 – 2003 το πρόστιμο για το κλείσιμο ημιυπαίθριου ήταν περίπου 15 ευρώ ανά τ.μ., ανάλογα με το μέγεθος της κάθε κατοικίας.
Έχουμε λοιπόν μια γενικευμένη παραβατική συμπεριφορά η οποία, παρότι το δίκαιό μας προ εξαετίας έγινε αυστηρότερο απέναντι της, δεν κατάφερε να περιορίσει το φαινόμενο, αντίθετα μάλιστα, 24 χρόνια μετά, αυτό ζει και κυριαρχεί στην αγορά. Σήμερα σε 1.000.000 περίπου κατοικίες, σύμφωνα με το νόμο, ένα δωμάτιο είναι παράνομο.
Σήμερα 1.000.000 οικογένειες κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωπες με πρόστιμα, κατεδαφίσεις και ποινικές κυρώσεις, όχι από τα ελεγκτικά όργανα της πολιτείας, τα οποία ουδόλως ασχολούνται με το θέμα, αλλά από τον κάθε κακόβουλο τρίτο ο οποίος για οποιοδήποτε λόγο, υπαρκτό ή ανύπαρκτο, μπορεί ανέξοδα να τους καταγγείλει στην πολεοδομική υπηρεσία.
Έτσι εφέτος συμπληρώνονται 24 χρόνια από τη νομοθέτηση των ημιυπαίθριων χώρων, και ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας μας, με διαταξική σύνθεση, και μόνο κοινό χαρακτηριστικό ότι μένει σε σχετικά καινούργιο σπίτι, βρίσκεται σε μια ιδιότυπη ομηρία για την οποία το δίκαιό μας δεν προβλέπει κάποιο ορατό τέλος.
Σύμφωνα με το νόμο λοιπόν, πάνω από το ένα τρίτο των ελληνικών οικογενειών κατοικεί σήμερα σε παράνομο σπίτι. Είναι όμως αυτό σωστό, και πόσο θα κρατήσει; Υπάρχει ένα τεράστιο πρόβλημα. Μέχρι πότε θα κάνουμε ότι δεν το βλέπουμε?
Σήμερα τα πάντα πια αλλάζουν ταχύτατα γύρω μας μέσα στο χρόνο, οι κοινωνικές ανάγκες, η πραγματικότητα εξελίσσονται διαρκώς και τίποτε δεν μένει το ίδιο. Και γεννάται αυτονόητα το ερώτημα: Είναι σωστό, το δίκαιο να μην αναγνωρίζει την πραγματικότητα που διαμορφώνει η ίδια η κοινωνία και η εξέλιξή της στο πέρασμα του χρόνου, και να μην προσαρμόζεται ανάλογα;
Και όμως αγαπητοί φίλοι, το δίκαιο όπως το διδαχτήκαμε και όπως το υπηρετούμε όλοι μας, ο καθένας από τη δική του έπαλξη, έχει την ικανότητα αυτή, να αναγνωρίζει το τι συμβαίνει στην κοινωνία και την οικονομία, και σταδιακά να το αποδέχεται, ακόμη και όταν αυτό είναι αρχικά αντίθετο από ρητές διατάξεις του, γιατί αυτό πια ανταποκρίνεται στο πραγματικό κοινωνικό συμφέρον.
Κορυφαίοι και διαχρονικοί θεσμοί του δικαίου μας, προβλέπουν την αποδοχή και εν τέλει νομιμοποίηση των αλλαγών που η ζωή και το πέρασμα του χρόνου δημιουργούν. Θα σας αναφέρω μόνον δύο, που τις διδαχτήκαμε στο πρώτο και το δεύτερο έτος της Νομικής:
Πρώτος ο θεσμός της παραγραφής. Ο νόμος τιμωρεί τα αστικά και ποινικά αδικήματα. Όμως ο ίδιος ο νόμος ορίζει ότι στα 5 χρόνια παραγράφονται τα πλημμελήματα και οι περισσότερες αστικές απαιτήσεις. Στα 20 χρόνια παραγράφονται όλες οι αστικές αξιώσεις και τα κακουργήματα. Γιατί λοιπόν να μην προβλέπεται κάποτε παραγραφή και για το στυγερό έγκλημα του κλεισμένου ημιυπαίθριου;
Δεύτερος ο θεσμός της χρησικτησίας. Ο νόμος αναγνωρίζει και προστατεύει τον ιδιοκτήτη. Όμως στα 20 χρόνια ο νόμος κάνει στροφή 180 μοιρών και αναγνωρίζει πια τον καταπατητή και τον κλέφτη ως νόμιμο κύριο!
Γιατί λοιπόν να μην υπάρξει κάποτε, σήμερα θα έλεγα εγώ, και μια λύση για το θέμα το οποίο μας απασχολεί, αλλά να το αφήνουμε να διαιωνίζεται;
Ακουσα με μεγάλη προσοχή, αλλά και με ακόμη μεγαλύτερη απογοήτευση την τοποθέτηση του αξιότιμου προέδρου του ΤΕΕ, το οποίο ως σύμβουλος της Πολιτείας έχει βαρύνοντα λόγο στα πολεοδομικά θέματα, ότι το ΤΕΕ είναι αντίθετο στην εξεύρεση μια λύσης στο θέμα αυτό, γιατί είναι αντίθετο στη νομιμοποίηση οποιασδήποτε αυθαιρεσίας και παρανομίας. Αν όμως το Τεχνικό Επιμελητήριο δεν περιοριζόταν να το λέει σήμερα, αλλά όλα αυτά τα χρόνια είχε αξιώσει από τα μέλη του, μηχανικούς και αρχιτέκτονες, την πλήρη τήρηση του νόμου και την παρεμπόδιση του κλεισίματος των ημιυπαίθριων σε όλες τις οικοδομές, δεν θα είμαστε σήμερα εδώ συγκεντρωμένοι να το συζητάμε!
Όμως συνέβη ακριβώς το αντίθετο. Οι μηχανικοί όχι μόνον δεν παρεμπόδισαν το κλείσιμο των ημιυπαίθριων, αλλά ανέπτυξαν εξειδικευμένη τεχνική για την lege artis προσθήκη και ενσωμάτωση των κλεισμένων ημιυπαίθριων στους νόμιμα δομημένους χώρους των οικοδομών, καθιερώνοντας τα «διπλά σχέδια» των οικοδομών, δηλαδή άλλο σχέδιο εγκρίνει η πολεοδομία, και με άλλο σχέδιο τελικά κτίζεται η οικοδομή!
Επίσης οι μηχανικοί φρόντισαν για την κατανομή των ημιυπαίθριων σε όλες τις ιδιοκτησίες του κάθε κτιρίου, ώστε να είναι θεσμοθετημένη και η ενοχή και η σιωπή όλων! Έτσι σήμερα φτάσαμε σε τέτοιο σημείο σχεδιαστικής και τεχνικής τελειότητας, ώστε οι ημιυπαίθριοι να είναι απόλυτα και αρμονικά ενταγμένοι στον νόμιμο όγκο των οικοδομών, και ιδιαίτερα στο σημείο να θεωρείται ότι την αρχιτεκτονική ενός κτιρίου την βλάπτει όχι όποιος έχει κλείσει τον ημιυπαίθριό του, αλλά όποιος επιμένει να τον αφήσει ανοικτό!!!
Ολα αυτά τα χρόνια, ουδείς τεχνικός διαμαρτυρήθηκε έμπρακτα για όλα αυτά. Ακούστηκε ποτέ ότι κάποιος μηχανικός παραιτήθηκε από την επίβλεψη κτιρίου λόγω κλεισίματος των ημιυπαίθριων χώρων του? Κι΄ όμως, αν οι τεχνικοί είχαν αντισταθεί, όπως είχαν υποχρέωση, το θέμα σήμερα δεν θα υπήρχε!
Στο πρόβλημα αυτό λοιπόν είμαστε όλοι οι εμπλεκόμενοι λίγο ή πολύ συνυπεύθυνοι. Ιδιοκτήτες, κατασκευαστές, μηχανικοί, αλλά και οι αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες που ανέχτηκαν και εκκόλαψαν περαιτέρω το φαινόμενο αυτό, ως μια ακόμη αιτία διαφθοράς. Συνεπώς όλοι πρέπει να ενδιαφερθούμε να βρεθεί κάποτε μια λύση. Ουδείς δικαιούται να προσποιείται την «αθώα περιστερά», και να δηλώνει ότι είναι αντίθετος στην προσπάθεια επίλυσης του προβλήματος, ιδιαίτερα όταν αυτός είχε εκ του νόμου το ιδιαίτερο καθήκον να το αποτρέψει!
Γι’ αυτό κλείνοντας θα καλέσω από το βήμα αυτό τον κ. Πρόεδρο του Τεχνικού Επιμελητηρίου, αλλά και του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών, και τους Δικαστές του Συμβουλίου της Επικρατείας, οι οποίοι ζουν και αυτοί σ’ αυτή τη χώρα, σ’ αυτή την κοινωνία, και αφουγκράζονται το σφυγμό της, να συνηγορήσουμε όλοι ώστε να βρεθεί μια δίκαιη και βιώσιμη λύση για την απαλλαγή από την «ομηρία» ενός περίπου εκατομμυρίου οικογενειών σε όλες τις πόλεις της χώρας μας, με τα εξής κύρια χαρακτηριστικά:
1. Η λύση δεν θα οδηγεί σε νομιμοποίηση του εμβαδού του κλεισμένου ημιυπαίθριου αλλά σε οριστική εξαίρεση από την «κατεδάφισή» του.
2. Η δήλωση του ημιυπαίθριου θα γίνει απ΄ευθείας από τους πολίτες στα ΚΕΠ ή στις υπηρεσίες του Κτηματολογίου, και το πρόστιμο θα καταβληθεί στις Τράπεζες όπως καταβλήθηκε το τέλος κτηματογράφησης.
3. Η δήλωση θα απαλλάσσει τον πολίτη από κάθε άλλη διοικητική, φορολογική ή ποινική συνέπεια, καθώς και από τυχόν ένδικες προσφυγές των συνιδιοκτητών με αίτημα το άνοιγμα του ημιυπαίθριου χώρου. Όχι όμως από την προσθήκη του κλεισμένου εμβαδού στα δημοτικά τέλη καθαριότητας και φωτισμού, αν αυτό δεν έχει ήδη γίνει.
4. Το ποσό του ενιαίου διοικητικού προστίμου δεν θα υπερβαίνει μεσοσταθμικά τα 1.000 ευρώ για το μέσο διαμέρισμα κατασκευής μετά το 2003, και τα 500 ευρώ για τα παλαιότερα, δεδομένου ότι τα πρόστιμα γι΄ αυτά, είναι και σήμερα αμελητέα.
Και δεν μπορώ βέβαια να μην προσθέσω ότι το δίκηο θα ήταν τα πρόστιμα να καταβληθούν από όλους τους συνυπεύθυνους για το πρόβλημα, κατασκευαστές μηχανικούς και ιδιοκτήτες, και όχι μόνον από τους τελευταίους, όπως δυστυχώς θα συμβεί τελικά...
Όσο δε για την μελλοντική αντιμετώπιση του προβλήματος αυτού, προσωπικά πιστεύω ότι δεν χρειάζονται νέοι νόμοι, αρκούν οι υπάρχοντες, αν εφαρμόζονται απαρέγκλιτα από όλους τους εμπλεκόμενους, και ο καθένας φέρει «παλικαρίσια» τις συνέπειες των πράξεών του!